Onderhoud, kiemen en tuinaankopen

De lente is in aantocht!

Na de sneeuw, kwam de zon. Zwanen dansen een imposante paringsdans over de strijp, terwijl over de tuin de kleinere vogels als pimpelmezen, staartmezen, merels en lijsters elkaar het hof maken. Lees meer over onze tuinen in onze eerste nieuwsbrief van 2021.

Tuin

Langs het water worden de laatste wilgen geknot. Al weken wordt er gewerkt aan het repareren en vervangen van vlechtwerk rond de bedden van de wisselbouw. Winter was en is een mooie tijd voor onderhoudsklussen. We laven ons eraan zolang we niet met onze handen de aarde in kunnen. Een nieuw paadje hier, een oud pad verzorgen, wat kleine reparaties, gereedschappen verzorgen en waar nodig vervangen, plannen maken voor het nieuwe jaar. We bewegen met het ritme van de seizoenen. We zien ze om ons heen veranderen en verbinden ons door met elkaar de weekspreuk te lezen. Vaak praten we nog even na. Wat zien we in de tuin gebeuren, wat gebeurt er in jezelf dat je herkent in de spreuk, de natuur of de mensen om je heen?

De grond is nu nog koud en nat, maar we merken dat de lente eraan komt. Krokussen laten zich al van hun beste kant zien. De sneeuwklokjes in de spiraal zijn al uitgebloeid. Oude plantstengels knippen we af om ruimte te maken voor verse groei. We bewaren de stengels om komend seizoen te gebruiken bij het opbouwen van onze composthopen. Dankbaar wordt alles alvast een kleine stukjes geknipt, om straks als laagje in de grote compostlasagne te worden opgenomen.

Kwekerij

In de kwekerij zijn de eerste zaden gezaaid, de eerste kiemplantjes van de koudekiemers steken hun kopjes boven de grond. Er liggen warmtematten voor de koude nachten, om de vers gezaaide tomaten de eerste weken door te helpen. Voorzichtig zal er ook weer uit de tuin worden uitgestoken, gescheurd en opgepot. Met deelnemers en vrijwilligers zorgen we weer voor een mooi aanbod dit jaar. Een heel ander begin van het jaar dan 2020, nog altijd beperkt, maar gelukkig wel samen.

In en om onze kassen wijst alles op een nieuw, groeizaam jaar. Daar staan al een hoop planten klaar die we afgelopen jaar hebben opgekweekt. Deze hebben de winter rond de grote kas doorgebracht, gedeeltelijk onder doek om de zwaarste kou op te vangen. Met een mooi dekentje van sneeuw erover, wat hen goed beschermd heeft terwijl wij konden schaatsen. Nu is de tijd gekomen om ook in en rond de kas op te ruimen. We kijken wat de winter niet heeft doorstaan en maken de rest klaar voor de verkoop. Sommige plantjes kunnen doorgroeien naar een potmaat groter, om straks als stevige planten te wachten op een plek in een nieuwe tuin.

Park

Een maand geleden vierden we een week wintersport op de tuin. We maakten sneeuwpoppen, gooiden sneeuwballen, sponnen wol en zaten op ons terras in de stralende zon de sprookjesachtige aanblik van de tuin te aanschouwen. Voor de keuken oogstten we savooiekool onder de sneeuw vandaan. Het pak sneeuw bleek isolerend te werken: alle planten die nog op de tuin stonden, kwamen nagenoeg ongeschonden onder de rap weggesmolten witte wereld tevoorschijn.

Een halve week later zaaiden we diverse radijsjes, waaronder ‘ijskegeltjes’ en ‘duiveltjes’ in onze platte bakken. Door het zachte weer dat volgde, staken ze hun koppies al gauw boven de grond. Het aanschouwen van kiemkracht blijft een magisch fenomeen. Krap twee weken na de dooi stonden zes kleuren krokussen in volle glorie te bloeien. Bijtjes vonden er stuifmeel. De eerste regenboogpeentjes en uien zaaiden we in dampende aarde. Peulvruchten die wat kou kunnen hebben, zoals peultjes en tuinbonen, staan zich in opkweekbakken een weg naar boven te banen en breken. Warmteminnende gewassen met tot de verbeelding sprekende namen als ‘tigerella, ‘umami’ en ‘pi-jama’ zaaiden we volgens de zaaikalender op een ‘vruchtdag’. Deze kalender wordt veel gebruikt in de biodynamische landbouw, waardoor we ons laten inspireren. De potentiële tomaten en aubergines staan beschut in een door één van onze deelnemers geklust kweekkasje.

Met het voorjaar in zicht zijn we begonnen met het losmaken en klaarleggen van de grond voor de teelten van alweer het vierde seizoen in het Park. Het kolenvak maken we leeg om volgens de vruchtwisseling plek te maken voor de bladgewassen. Van de stammen van de verschillende soorten kolen plukten we nog een kist prachtig gekleurde blaadjes voor een aanstaand menu. De winter door snijden we een mix van decorerende blaadjes zoals veldsla, postelein, wikke, duizendblad, phacelia. Aardperen kunnen tegen vorst en werden onlangs met witte chocolade tot mousse geslagen voor een fantastisch takeaway-dessert. Daarin bleek het een verrassend goeie match te zijn met koffie. De schilletjes kregen een laagje karamel. De smaakvolle menu’s van restaurant Greens worden elke week met verve door de chef en het team gekookt, aan de thuisgast gebracht en gefilmd. Op You-Tube doet de chef voor hoe de gerechtjes mooi kunnen worden opgemaakt. Hopelijk mag de horeca gauw weer open! Voor ons is het hoe dan ook een feest om jaarrond een palet aan gewassen aan het restaurant te leveren.

De winkel aan de Hillenraadweg

Wat verheugden we ons er op: de buitenwinkel van Mens en Tuin is 8 maart jongstleden weer open gegaan! “Wel weer heel gezellig hè”, zei een deelneemster vorige week, terwijl ze een verdroogd blaadje met haar vingers uit de damastbloem knijpt om de plant klaar te maken voor de verkoop. En dat is zeker zo!

Daarnaast, laat de aarde zich ook niet tegenhouden, ze warmt langzaam op. De planten en stekken waar we vorig jaar zoveel liefde in hebben gestoken ontvouwen nu hun nieuwe blaadjes in de naderende lentezon. De eerste prachtige inheemse- en BD-planten zijn echt klaar voor de verkoop om jullie tuinen nog groener en mooier te maken. En niet alleen voor een mooiere tuin; de zorg voor de natuur, waaronder haar vlinders en bijen, is altijd onderdeel van ons gedachtegoed tijdens deze werkprocessen bij Mens en Tuin. Door de hulp van onze deelnemers en vrijwilligers dragen deze planten straks ook hun zorg voor de insecten en vogeltjes. Voor deze diertjes zijn ook prachtige insectenhotels gemaakt en de eerste vogelvoederhuisjes zijn bijna klaar.  Daarnaast hangen er weer heel veel soorten biologische- en BD-groente- en bloemen zaden van De Bolster en Bingenheimer Saatgut te popelen om met u mee naar de tuin te gaan en buiten staan er de grote stapels met tuinaarde, potgrond en organische bemesting van Bio-Kultura klaar.

Via de webshop kunt u gemakkelijk de producten van Bio-Kultura bestellen en ophalen bij onze buitenwinkel op de Hillenraadweg.

Openingstijden

De buitenwinkel is open op maandag, dinsdag, donderdag en vrijdag van 10.00 tot 15.00 uur. U bent dan van harte welkom.

Er zijn i.v.m. de Corona maatregelen nog wel een paar regeltjes waar wij ons aan moeten houden:

  • Alleen de buitenwinkel is open
  • Een bezoekje aan onze tuin is helaas nog niet toegestaan ter bescherming van onze -in de tuin werkende- kwetsbare doelgroep
  • Wij verzoeken u vriendelijk om alleen te komen en met Pin te betalen
  • Afspraak maken kan telefonisch of per e-mail

Tot ziens op Hillenraadweg 35 in Den Haag

De Gulden Klinker ontvangen!

Het was feest was afgelopen 9 juli. Een beetje miezer of een buitje deerde ons niet en wethouder Bert van Alphen is gelukkig ook niet van suiker. We konden hem met open armen ontvangen. We hebben namelijk de Gulden Klinker met de daarbij behorende waardebon in ontvangst mogen nemen! Als blijk van waardering voor onze verbindende rol binnen de wijk. De Gulden Klinker is een mooie tegel die verwerkt is ons entreepad. De ontvangen waardebon gaan we inzetten voor toekomstige werkzaamheden.


De Gulden Klinker is bedoeld voor wie actie onderneemt om de omgeving schoner, veiliger of prettiger te maken. Iedereen kan meedoen, van buurtbewoner tot winkelier en van oudere tot scholier.

Zoals bekend is, kun je bij Mens en Tuin terecht voor een wandeling door de tuin en voor het kopen van planten of iets uit onze winkel. Daarnaast hebben we de afgelopen jaren eens per maand ‘Vuur en Soep’ georganiseerd. Als wijkbewoner kun je je hiervoor aanmelden. Het is een activiteit waar diversiteit samenkomt door de bewoners bij elkaar te brengen, en waar een ieder iets voor de soep meeneemt. Een ui, een wortel, kortom iets uit de koelkast of uit de eigen tuin, maar het kan ook een broodje of iets lekkers zijn voor na de soep. Dit heeft de laatste jaren al vele gezellige avonden opgeleverd. Helaas laat dit jaar ‘Vuur en Soep’ langer op zich wachten door de omstandigheden rond Covid-19, maar zo gauw het kan, stoken we het vuur weer op.


In de toekomst willen we, gebruikmakend van de waardebon, ons tuinhuis uitbreiden. We hopen hiermee een ontmoetingsruimte te creëren, waar activiteiten kunnen worden gerealiseerd, waar we op kleine schaal horeca aanbieden voor de wijk en waar ingezet wordt participatie en zelfontwikkeling. Hiervoor wordt de Piëzo-methodiek gebruikt, een manier voor buurtbewoners om ervaring kunnen op te doen door middel van vrijwilligerswerk als activering of opstap naar werk. De Piëzo-methodiek heeft als doel gefaseerde participatie waarbij mensen zelf oplossingen vinden om zichzelf te kunnen ontwikkelen en deel te nemen aan de samenleving.


Voor nu zijn we vooral trots op hoeveel we tot nu toe hebben bereikt en de erkenning die we daarvoor hebben gekregen. Dus voor je de tuin oploopt, kijk eens naar beneden. Daar ligt hij, onze trots, verdiend door onze inzet in het verleden en klaar voor onze plannen voor de toekomst.

Foto: Fleur Beemster

Onze Nieuwe Keuken

Hoera! Vandaag is onze nieuwe keuken geïnstalleerd. We zijn er heel blij mee. Deze zomer wordt ook de koffiekamer in het Tuinhuis uitgebreid. We hopen u dan te kunnen verwelkomen met een kopje koffie of thee op ons mooie terras.

Met dank aan particuliere donateurs, vrienden van Mens en Tuin en de charity pot van Lush .

De symboliek van Pasen

In de lente begint de natuur aan een nieuwe levenscyclus. Zo gaan de bloesems aan de vrucht vooraf en levert de vrucht het zaad. Van oudsher raakten in het voorjaar de voedselvoorraden op. Het groeiseizoen op de akker begint weer om ons van vers eten te voorzien. Zaden ontkiemen en we zien overal om ons heen groeikracht. Pasen wordt aan het begin van de lente gevierd. Al in voorchristelijke tijden waren het ei en de haas lentesymbolen. De ronde vorm van het ei verwijst naar de eeuwige cyclus van de natuur. Normaal gesproken gaan we in de lente weer meer naar buiten. Onze levenskrachten vloeien dan naar buiten en onze mensennatuur kan weer verschijnen. In deze tijd van Corona is onze bewegingsvrijheid beperkt en de vanzelfsprekendheid om lekker naar buiten te gaan is komen te vervallen. We zijn meer dan we gewend zijn op onszelf en onze kleinste kring aangewezen.

Een haas leeft alleen en is daardoor onbeschermd en kwetsbaar. Hazen zijn dan ook altijd waakzaam. Als hazen achtervolgd worden door een roofdier, springen ze voor elkaar in het spoor. De achtervolgde haas kan zo op adem komen. Ze tonen zich offerbereid en onzelfzuchtig. Zelf gaan ze niet in de aanval, waardoor ze vanuit menselijk oogpunt zachtaardig en vredelievend zijn. In deze tijd van Corona wordt een beroep gedaan op haas-kwaliteiten. Hierdoor blijken op afstand nabijheid en saamhorigheid te ontstaan.

Een kuikentje moet eerst door een harde schaal heenbreken om ter aarde te komen. Een paashaantje van brooddeeg draagt vaak een buxustakje bij zich. Dit verwijst naar de altijd groene steeds hoger rijzende palmboom. Al in voorchristelijke tijd zag men de palm als symbool voor de zon, die vanaf de lente steeds hoger en krachtiger aan de hemel staat. De haan kraait tijdens zonsopkomst. De haan verbeeldt ons wakkere ik. Deze tijd van Corona vraagt een extra mate van wakkerheid van ons. In sprookjes kraait de haan op momenten dat de mens die op weg is, de goeie beslissing moet nemen. Momenteel wordt er van ons gevraagd om thuis te blijven.

In het leven hebben we te maken met metamorfose en transformatie. Vaak gaat dat gepaard met lijden. Een proces waarna we met nieuwe mogelijkheden ‘geboren’ kunnen worden. Pasen gaat over lijden, sterven, opstanding en opnieuw verrijzen. Met midwinter (kerst) begint de uitademing van de aardeziel, die duurt tot en met midzomer (Sint Jan). Bij het begin van de lente is die uitademing halverwege. Deze ademtocht kan sinds de gebeurtenis op Golgotha gezien worden als afspiegeling van de opstanding. Hierin kan je als mens ten alle tijden mee ademen. In een moment van chaos kan heel bewust ademen helpen om weer tot rust te komen.

Als we te maken krijgen met tegenslag, verdriet, angst, verlies en rouw kunnen we dat als een doodsbeleven ervaren. Het is dan mogelijk om van binnen op zoek te gaan naar de zin hiervan en naar een manier om ermee om te gaan. Als dat lukt, kan het voelen als een opstandingsmoment. Dit kunnen we zien als een persoonlijk Golgotha. Uiteindelijk genereert het nieuwe levenskracht.

Nieuws uit de Tuin

Vanuit de Tuinkwekerij
Vóór de kerstvakantie zijn de eerste zaden gezaaid. De koudekiemers hebben de afgelopen weken liggen bibberen in de kas, al had het wat ons betreft wel wat kouder gemogen. Ondanks de milde temperaturen zijn er al de nodige baby’s te vinden. Zo laat de beemdkroon zich van zijn beste kant zien en komt de grote pimpernel al voorzichtig op. Hier en daar is ook het slangenkruid al voorzichtig boven de aarde uit aan het piepen.
Dit jaar proberen we ook weer wat nieuwe zaden uit. Dit is een interessant proces van ontdekken wat werkt, wat opkomt en hoe je het beste kunt zaaien. Grassoorten staan bijvoorbeeld toch wat ongezellig als er maar één sprietje uit een bakje steekt. Op deze manier concluderen wij grinnikend dat het werken op de tuin en in de kwekerij een oneindig weg vol verrassingen is. Ondertussen is het alweer tijd om aan de voorjaarszaai te beginnen. Met de zaaikalender in de aanslag plannen we de eerste zaai van de groenteplanten voor Mens en Tuin en in het Park. Ook zaaien we voor de winkel en voor grote bestellingen. Daarnaast gaan we een aantal vaste planten zaaien voor komend seizoen. Soorten die we voor het eerst proberen, maar ook vaste gasten. Zaden als echinacea pallida, zeeuws knoopje, look-zonder-look en zwartpurperen scabiosa liggen klaar. We zouden ze de grond uit kijken als het kon.

Wilgen knotten
In januari zijn we begonnen met het knotten van de wilgen. We hadden dit jaar hulp van de vader van Bianca, die samen met een aantal van onze deelnemers en vrijwilligers de wilgen te lijf is gegaan. Zoals ieder jaar knotten we de helft van de wilgen, om ervoor te zorgen dat de andere helft behouden blijft als bloeiers voor de insecten. Dit knotten bleek een dankbare buitenklus in een tijd waarin de grond en het weer te nat en koud zijn om in de tuin te kunnen werken. Afwisselend zonnestralen en grijze luchten vergezelden de klussers op hun avontuur langs de waterkant. Waar de snoeiers met touwen, ladders en zagen aan de slag gingen, werd door een volgende groep met snoei- en takkenscharen gewerkt aan de volgende stap van het proces. Een systematische werkwijze werd toegepast, waarbij deelnemers een tak vanaf de slootkant tot op maat en dikte gesorteerd verwerkten. Zo hadden we vier prachtige stapels takken liggen, van dun naar dik en van kort naar lang. Deze gebruiken we voor het repareren en opbouwen van de bedden in de wisselbouw. Ook gebruikten we de palen voor een ingestort hek, dat we uiteindelijk weer met restmaterialen konden opbouwen tot een ‘ondoordringbaar fort’. In ieder geval, dicht waar het dicht moet zijn. Het was dan ook even wennen toen we ineens weer iets anders moesten doen dan takken zagen, rissen, sorteren en verslepen. Gelukkig komt daar het voorjaar. We vlechten, bouwen, wieden, scheuren, verplanten, knippen, tegelen, enz..

Groenteteelt voor eigen gebruik
Aan het ‘einde’ van de wisselbouw zijn we begonnen aan het opbouwen van een aantal nieuwe bedden. Door het verwijderen van een aantal doorgerotte verhoogde bedden, ontstond er een gat in de tuin. Gezien we tijdens de lunch graag van een kom soep genieten, zagen wij onze kans schoon om hier een stuk te reserveren waar we onszelf van groente kunnen gaan voorzien. Daarbij hebben we een aantal verhoogde bakken klaar staan, die wachten op een betegeld plekje. Hier kunnen mensen met rollator of rolstoel aan werken, doordat de bak als een tafel functioneert. Naast deze verhoogde bakken, worden er een aantal smallere bedden gebouwd om hier onder andere onze peentjes en pompoenen te kunnen laten groeien.

Ondanks de nieuwe bedden, is onze ruimte nog altijd beperkt. Toch zouden we graag een paar aardappelen willen telen. Zodoende is het idee ontstaan om deze in de hoogte te telen. We gaan de aardappelen in een oude compostzak telen. Je kunt ze dan steeds aanaarden, zodat ze de hoogte in groeien. Aan het eind maken we de zak open om de aardappelen te oogsten. We zijn benieuwd naar het resultaat, het is even afwachten of het werkt. Met geluk eten we frieten na de zomer!

Coronamaatregelen op onze Tuinen

Helaas hebben de maatregelen om coronabesmetting tegen te gaan ook een flink effect op de dagbesteding op Mens en Tuin. Het overgrote deel van de deelnemers en vrijwilligers kan helaas niet komen, dat is natuurlijk heel vervelend. Sommigen gaan van vier hele dagen dagbesteding naar alle dagen thuis zitten. Dat heeft een grote impact op het dagelijkse leven, de sociale contacten en bezigheden die mensen hebben. Natuurlijk houden we zoveel mogelijk contact met deelnemers door te bellen, naar de mensen zelf of naar hun begeleiding. Wekelijks proberen we een kaart te sturen met een kleine activiteit. We hebben veel respect voor de begeleiders van de beschermd wonen locaties. Zij verzinnen de geweldigste projecten om mensen bezig te houden. Zo is de binnentuin van RIBW Wisselspoor met gezamenlijke krachten helemaal opgeknapt.

Ook de winkel is beperkt open; van 10:00 tot 15.00 uur op maandag, dinsdag, donderdag, vrijdag. Op woensdag en zaterdag is de winkel dus gesloten. We hebben hiervoor gekozen zodat de begeleiders naast de openingstijden  kunnen werken in de tuin en kwekerij. Aan klanten wordt gevraagd zoveel mogelijk afstand te houden en het pinapparaat wordt na ieder gebruik ontsmet.

Het zijn bijzondere tijden. Mijke van Waesberge schreef daar een prachtig stuk over getiteld ‘Lijn’.

Nadat de anderen naar huis waren vertrokken, liep ik nog even over de tuin. Mijn oog viel op een streep in het schelpenpad. Een markering, tot hier. Het trof me. Getrokken door iemand die wou onthouden tot waar hij met de klus gebleven was. In dit geval het netjes maken van het schelpenpad rondom de percelen aan het begin van het nieuwe seizoen. Hij had dit ook hardop naar zichzelf vertaald: ‘het is een nieuw begin voor mezelf.’ Zelf zag ik in die lijn ook een grens tussen twee gebieden. Letterlijk tussen af en onaf, tussen iets dat achter iemand en voor iemand ligt. Maar die lijn gaat voor mij ook over het stellen van grenzen. Soms kan de werktijd er gewoon op zitten, maar een klus is eigenlijk altijd een graadmeter. Een klus moet om te beginnen bij een persoon aansluiten. Aandachtspunten hierbij zijn of iemand het werk leuk vindt, het de zinnen verzet, het juist wel of geen uitdaging is. Soms is een ogenschijnlijk eenvoudig en overzichtelijk klusje nodig. Soms past het om iets nieuws te leren en een stukje verantwoordelijkheid te dragen. Daarbij wordt er iets anders aangesproken als je met je handen de grond in gaat om aardperen te poten of dat je een bedje spinazie wiedt. Op de tuin gaat het er uiteindelijk vooral om dat iemand in de handeling komt en het werk met aandacht en op zijn eigen tempo doet. Het draait er veel minder om dat een klus afkomt. Vaak is het juist de kunst om maar niet door en door te gaan, om af en toe even pas op de plaats te maken. En je dan af te vragen hoe je houding is, hoe je lichaam reageert. Even strekken en nagaan wat je voelt, zowel fysiek als mentaal. En dan is het soms juist van belang om te zeggen, het is even genoeg, ik neem even pauze of ik laat het werk nu uit mijn handen vallen. Dat wat iemand in het werk tegenkomt, is vaak een metafoor voor innerlijke processen.

Op de dag van de lijn in het schelpenpad was het 3 maart. De eerste besmettingen met het Coronavirus in Nederland waren vastgesteld. Voor de allermeeste mensen ging het dagelijkse leven toen nog gewoon door. Toen het aantal besmettingen rap opliep, werden er maatregelen afgekondigd, er werden lijnen getrokken. De scherpe lijn van minstens 1,5 meter afstand houden is onze nieuwe realiteit geworden. Vanzelfsprekendheden en (sociale) dagelijkse bezigheden kwamen daarmee ineens te vervallen.

Op de tuin zijn we bevoorrecht dat we vooralsnog met aanpassingen en de geldende maatregelen mogen blijven werken. Deelnemers, vrijwilligers en ik zelf willen heel graag op de tuin zijn. We verdelen ons telkens in kleine groepjes over de dag. Na een grijze en natte winter is het bizar genoeg al weken stralend weer. Er is genoeg ruimte en er zijn genoeg werkzaamheden om voldoende afstand van elkaar te houden. Intussen is er geen ontkomen aan de lente. We zijn druk bezig om de grond klaar te leggen en de tuin vol te zetten met mooie gewassen.

We hopen dat restaurant Greens in de loop van het seizoen weer volledig open mag en dat we dan groentes, kruiden en bloemen voor de gerechten mogen oogsten. En dat de gasten vanaf het terras over het gemaaide gras en het zorgvuldig aangeharkte schelpenpad hun weg naar de tuin weten te vinden.